Bij een selectie las Peter van den Berg geregeld de brieven en cv’s van vijftig tot zestig kandidaten. Die worden eerst gescand, vertelt hij. “Heldere kern en concrete formuleringen zijn daarom bepalend.” Hij weet dus hoe het cv van een oud-wethouder gelezen wordt, en die kennis neemt hij mee in zijn werk als coach bij LoopbaanNaPolitiek, waar hij sinds april werkt.
Peter werkte 35 jaar in werving en selectie, de laatste 22 jaar als executive search consultant en directeur van zijn eigen bureau. Hij zocht bestuurders voor universiteiten, academische ziekenhuizen en zorginstellingen, stelde directieteams samen voor provincies en gemeenten en werkte voor ministeries. Op een gegeven moment vond hij het genoeg. Thuiszitten bleek geen optie. “Ik heb veel energie, een sterke drive en uitgesproken opvattingen.”
In al die jaren zag hij hoe leiderschap “mensen vormt, uitdaagt en soms uitput”, en hoe weinig ruimte leiders vaak hebben om stil te staan bij wie ze zijn en wat hen drijft. “In executive search kon ik mensen helpen aan een functie; als coach kan ik hen helpen aan richting, rust en zelfinzicht.” Hij nam contact op met Roeland Doornbosch, directeur van LoopbaanNaPolitiek.
Dat hij zich richt op politiek bestuurders, heeft te maken met wat hun werk van hen vraagt. Ze werken in complexe omstandigheden en dragen een verantwoordelijkheid die verder reikt dan hun functie. Hun werk raakt ook hun identiteit. “Dat fascineert mij.” Hij wil hen helpen “trouw te blijven aan zichzelf, juist wanneer iedereen iets van hen vindt”.
Zijn eerste gesprekken beginnen vrijwel altijd bij de overgang na het ambt. Bij LoopbaanNaPolitiek heet dat de bestuurlijke jetlag: het lichaam draait nog op volle toeren, terwijl de omgeving plotseling stilvalt. Het wegvallen van de rol roept vragen op over identiteit. Daar komt druk van buitenaf bovenop. De één vindt dat je eerst moet uitrusten, de ander dat je direct moet solliciteren. “Pas wanneer de hectiek is gezakt en die externe verwachtingen meer op afstand staan, ontstaat ruimte voor de kernvraag: wat wil ik zelf eigenlijk?”
De grootste valkuil is volgens Peter dat bestuurders blijven spreken vanuit hun politieke rol. Ze solliciteren als voormalig wethouder en niet als professional met breed inzetbare ervaring. “Wie bleef spreken in termen van portefeuilles, dossiers en politieke verhoudingen, viel vaak af.” Een nieuwe werkgever wil weten of ze kunnen schakelen, samenwerken, resultaten leveren en zich laten aansturen. Daarom vindt hij dat oud-bestuurders de tijd moeten nemen om te ‘ontwethouderen’. Ze gunnen zichzelf die afstand vaak te weinig, ziet hij, terwijl die overgang nodig is om hun ervaring opnieuw te duiden.
Voor het cv heeft hij een praktisch advies. Hou het bij maximaal twee A4’tjes en schrijf in de brief een derde tot een halve pagina over wat je toevoegt. “Heb je meer ruimte nodig, dan is de kern waarschijnlijk nog niet scherp genoeg.” Hij kijkt naar concrete resultaten, naar leiderschap en naar wat een nieuwe werkgever aan jouw ervaring heeft. Een cv dat alleen functies en portefeuilles opsomt, mist volgens hem de essentie.
Organisaties zijn kritischer geworden, merkt hij. Politieke ervaring is waardevol, maar sluit niet vanzelfsprekend aan op iedere functie. Tegelijk groeit de waardering voor mensen die onder druk kunnen presteren, belangen zorgvuldig afwegen en koers houden. Oud-wethouders zijn vaak gewend om in netwerken te werken en kennen veel dossiers. “Juist die brede blik kan generalisten van grote toegevoegde waarde maken.” Hij verwacht dat die waardering toeneemt, mits oud-politici uit de politieke reflex kunnen stappen en hun kwaliteiten vertalen naar wat een organisatie nodig heeft.
In een coachgesprek gaan no-nonsense en een veilige setting voor Peter vanzelfsprekend samen. “Ik ben duidelijk, maar nooit hard; spiegelend, maar nooit veroordelend.” Hij onderzoekt graag wat iemand is overkomen en welke eigen rol diegene daarin had. “Oordelen vind ik niet interessant.” Over de kras die een lange loopbaan kan achterlaten, zegt hij: “Wie lang heeft gewerkt, loopt vaak een kras op het cv op.” Dan is de vraag of je je terugtrekt of die ervaring durft te onderzoeken, en misschien zelfs om te zetten in een wapenfeit.
Zijn eigen valkuil kent hij ook. Dat is zijn ‘Sturm und Drang’: hij wil graag snel vooruit. “Daarom moet ik soms bewust op mijn handen zitten.”
