Deel 2: sturen zonder gezag
“Dat past dit jaar niet meer in de planning.”
Als wethouder hoor je het vaker dan je zou willen, meestal van een afdelingshoofd dat het niet onaardig bedoelt. Het woningbouwproject waar de raad op aandringt en waarvoor het geld klaarstaat, komt volgens de afdeling pas volgend jaar aan bod, omdat twee andere trajecten al liepen.
Je bent politiek verantwoordelijk voor de voortgang van je portefeuille. Maar je hebt geen directe leiding over de mensen die het werk moeten doen. Zij hebben hun eigen verantwoordelijkheden, hun eigen planning en soms ook hun eigen twijfels. Jij moet het in de raad uitleggen als het project vertraging oploopt.
Wie in die positie heeft gezeten, weet dat je met een opdracht alleen niet ver komt. Eerst moet je begrijpen waarom iets vastloopt. Misschien heeft de afdeling te weinig mensen, liggen er andere prioriteiten of zijn er twijfels over de gekozen aanpak. In een gesprek met de betrokkenen wordt vaak duidelijk waar ruimte zit om verder te komen. Soms kan de planning worden aangepast, soms moet een ander project wachten. Daarbij helpt het als je oog hebt voor de belangen van de afdeling, maar ook duidelijk bent over wat politiek noodzakelijk is. En als je uiteindelijk toch moet aandringen, maakt het verschil dat mensen weten dat je eerder naar hen hebt geluisterd.
Buiten de politiek zie je het bij een programmamanager met een team van mensen die allemaal een andere leidinggevende hebben, en bij een interim-directeur van een samenwerkingsverband wiens partners hem niets verschuldigd zijn. Een toezichthouder die de koers wil beïnvloeden zonder op de stoel van de bestuurder te gaan zitten, werkt op dezelfde manier. In managementtaal heet dat invloed zonder gezag.
Op een cv zie je dat zelden terug. “Leiding gegeven aan een ambtelijke organisatie” past bij een wethouder, maar kan bij een werkgever het beeld oproepen van iemand die opdrachten geeft en verwacht dat ze worden uitgevoerd.
Een nieuwe werkgever wil vaak iets anders weten. Peter van den Berg zegt elders in deze nieuwsbrief dat die vooral wil weten of je kunt samenwerken en je laat aansturen. Een situatie waarin jij iets bereikte zonder formele macht, geeft daar een eerlijker antwoord op dan een functietitel.
Zoiets kan klinken als:
“Een belangrijk woningbouwproject dreigde vast te lopen door concurrerende prioriteiten binnen de organisatie. Ik heb met de betrokken afdelingen besproken wat er speelde, welke prioriteiten vastzaten en waar ruimte zat. Daarna zijn we tot andere afspraken gekomen. Daardoor kwam het project weer in beweging, zonder andere lopende trajecten uit het oog te verliezen.”
Om zo’n voorbeeld te vinden, kun je terugdenken aan een moment waarop iets lukte doordat anderen meewerkten, terwijl je het niet kon afdwingen. Schrijf in drie of vier zinnen op wat je deed, en vertel het alsof je het aan iemand buiten de gemeente uitlegt.
